موسسه انتشارات بین المللی چتر اندیشه فصلنامه مطالعات و تحقیقات در علوم رفتاری 2717-1345 7 4 2025 11 23 A Comparative Study of Descriptive Assessment Systems and Their Impact on Academic Achievement and Mental Health of Students بررسی تطبیقی نظام‌های ارزیابی توصیفی و تأثیر آن بر پیشرفت تحصیلی و سلامت روانی دانش‌آموز 14 21 10.22051/jera.2021.31891.2698 FA آرزو گروه روانشناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج، البرز، ایران سپیده گروه روانشناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج، البرز، ایران 2025 08 05 This study aimed to conduct a comparative analysis of descriptive assessment systems versus numerical grading systems and their impacts on students’ academic achievement and mental health. The statistical population comprised 1,200 students from lower and upper secondary schools (600 in the descriptive system and 600 in the numerical system) and 180 teachers in Ilam and Kermanshah provinces, selected through stratified random sampling. The study employed a mixed-methods (quantitative-qualitative) cross-sectional design. Data were collected using: (1) the General Health Questionnaire (GHQ), (2) the Motivation for Learning Questionnaire (MLQ), (3) the Academic Satisfaction Questionnaire (ASQ), and (4) qualitative methods including semi-structured interviews with 30 students and 15 teachers, alongside classroom observations. Quantitative data were analyzed using independent t-tests, two-way ANOVA, Pearson correlation, and multiple regression, while qualitative data were processed using thematic content analysis via NVivo software. The findings indicated that: (1) students in the descriptive assessment system exhibited significantly higher levels of mental health (ΔM = 4.2, p < 0.001), learning motivation (ΔM = 3.8, p < 0.01), and academic satisfaction (ΔM = 5.1, p < 0.001) compared to those in the numerical system; (2) a significant positive correlation was observed between the intensity of numerical grading and evaluation anxiety (r = 0.49, p < 0.001); and (3) path analysis revealed that descriptive assessment improves academic achievement by reducing evaluation anxiety (significant mediation, β = −0.37, p < 0.01) and enhancing self-efficacy. This research underscores that the descriptive assessment system functions not merely as a tool for measuring learning, but as an empowering factor for the psychological development of students. این پژوهش با هدف بررسی تطبیقی نظام‌های ارزیابی توصیفی و تأثیر آن بر پیشرفت تحصیلی و سلامت روانی دانش‌آموزان انجام شد. جامعه آماری شامل ۱۲۰۰ دانش‌آموز از مدارس دوره اول و دوم متوسطه (۶۰۰ دانش‌آموز در نظام توصیفی و ۶۰۰ دانش‌آموز در نظام عددی) و ۱۸۰ معلم در استان‌های ایلام و کرمانشاه بود که با روش نمونه‌گیری طبقه‌ای تصادفی انتخاب گردیدند. طراحی پژوهش ترکیبی (کمی-کیفی) و مقطعی-پی‌سیری بود. ابزارهای جمع‌آوری داده شامل: (۱) پرسشنامه سلامت عمومی خودگزارش‌شد (GHQ)، (۲) پرسشنامه انگیزش یادگیری (MLQ)، (۳) پرسشنامه رضایت تحصیلی (ASQ)، و (۴) روش‌های کیفی شامل مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با ۳۰ دانش‌آموز و ۱۵ معلم و مشاهده کلاسی. داده‌های کمی با استفاده از آزمون‌های t مستقل، ANOVA دوطرفه، همبستگی پیرسون و رگرسیون چندگانه تحلیل شدند؛ داده‌های کیفی با روش تحلیل محتوای تماتیک و با نرم‌افزار NVivo پردازش گردیدند. یافته‌ها نشان داد: (۱) دانش‌آموزان نظام توصیفی در مقایسه با نظام عددی، سطح معناداری بالاتری از سلامت روان (ΔM = 4.2, p < 0.001)، انگیزش یادگیری (ΔM = 3.8, p < 0.01) و رضایت تحصیلی (ΔM = 5.1, p < 0.001) دارند؛ (۲) رابطه معکوس معناداری بین شدت امتیازدهی عددی و اضطراب ارزیابی (r = 0.49, p < 0.001) مشاهده شد؛ (۳) تحلیل مسیر حاکی از آن است که ارزیابی توصیفی از طریق کاهش اضطراب ارزیابی (میانجی‌گری معنادار، β = −0.37, p < 0.01) و افزایش خودکارآمدی، پیشرفت تحصیلی را بهبود می‌بخشد. این پژوهش تأکید می‌کند که نظام ارزیابی توصیفی نه‌تنها ابزاری برای سنجش یادگیری، بلکه عاملی توانمندساز برای توسعه روان‌شناختی دانش‌آموزان است.

/downloadfilepdf/15196