موسسه انتشارات بین المللی چتر اندیشه فصلنامه مطالعات و تحقیقات در علوم رفتاری 2717-1345 7 4 2025 10 05 The Impact of Cyberspace (Health and Family, Security, Living Environment, and Virtual Space) on Marriage Patterns and Marital Problems تأثیر فضای مجازی (سلامت و خانواده، امنیت، محیط زندگی و فضای مجازی) بر الگوهای ازدواج و مشکلات زناشویی 29 39 10.22051/jera.2021.31891.2698 FA حسن گروه روانشناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد دزفول، خوزستان، ایران مهدی گروه روانشناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد دزفول، خوزستان، ایران 2025 04 14 This study aimed to investigate the impact of cyberspace (including dimensions such as health and family, security, living environment, and virtual space) on marriage patterns and marital problems. The statistical population consisted of 580 participants (290 married couples and 290 individuals on the verge of marriage) in four cities of Mazandaran province, selected through stratified random sampling. The research employed a mixed-methods (quantitative-qualitative) cross-sectional design. Data were collected using: (1) the Social Virtual Usage Questionnaire (SVUQ), (2) the Marital Problems Questionnaire (MCQ), (3) the Family Health Scale (FHS), and (4) the Affective Emotional Relationship Index in Cyberspace (AERI). Quantitative data were analyzed using independent t-tests, one-way ANOVA, Pearson correlation, and multiple logistic regression, while qualitative data were processed through semi-structured interviews with 24 participants (12 couples and 12 individuals) and thematic content analysis. Quantitative findings indicated that: (1) prolonged use of cyberspace (>4 hours daily) was significantly associated with an increase in marital problems (β = 0.39, p < 0.001); (2) decreased family health was correlated with an increase in the negative effects of cyberspace (β = −0.44, p < 0.001); and (3) security of emotional relationships was identified as a strong predictor of marital satisfaction (β = 0.52, p < 0.001). Path analysis revealed that cyberspace influences marital satisfaction by reducing the quality of interaction between couples (significant mediation, β = −0.31, p < 0.01). Qualitative findings revealed three main themes: the creation of unrealistic expectations regarding romantic relationships, the erosion of social and private boundaries, and the emergence of cyberspace as a substitute environment for fulfilling emotional needs. This research emphasizes that cyberspace is not merely a medium for interaction, but a factor transforming social and psychological patterns in the domain of marriage and family. این پژوهش با هدف بررسی تأثیر فضای مجازی (از جمله سلامت و خانواده، امنیت، محیط زندگی و فضای مجازی) بر الگوهای ازدواج و مشکلات زناشویی انجام شد. جامعه آماری شامل ۵۸۰ شرکت‌کننده (۲۹۰ زوج متأهل و ۲۹۰ فرد متأهل در آستانه ازدواج) در 4 شهر استان‌ مازندران بود که با روش نمونه‌گیری طبقه‌ای تصادفی انتخاب گردیدند. طراحی پژوهش ترکیبی (کمی-کیفی) و مقطعی بود. ابزارهای جمع‌آوری داده شامل: (۱) پرسشنامه استفاده از فضای مجازی (SVUQ)، (۲) پرسشنامه مشکلات زناشویی (MCQ)، (۳) پرسشنامه سلامت خانواده (FHS)، و (۴) پرسشنامه امنیت روابط عاطفی در فضای مجازی (AERI). داده‌های کمی با استفاده از آزمون‌های t مستقل، ANOVA یک‌طرفه، همبستگی پیرسون و رگرسیون لجستیک چندگانه تحلیل شدند؛ داده‌های کیفی از طریق مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با ۲۴ شرکت‌کننده (۱۲ زوج و ۱۲ فرد) و تحلیل تماتیک محتوا پردازش گردیدند. یافته‌های کمی نشان داد: (۱) استفاده طولانی‌مدت از فضای مجازی (>۴ ساعت روزانه) با افزایش معنادار مشکلات زناشویی همراه بود (β = 0.39, p < 0.001); (۲) کاهش سلامت خانوادگی با افزایش افکت منفی فضای مجازی (β = −0.44, p < 0.001) و (۳) امنیت روابط عاطفی به‌عنوان پیش‌بینی‌کننده قوی رضایت زناشویی (β = 0.52, p < 0.001) شناسایی شد. تحلیل مسیر حاکی از آن است که فضای مجازی از طریق کاهش تعامل کیفی زوجین (میانجی‌گری معنادار، ، β = −0.31, p < 0.01) بر رضایت زناشویی تأثیر می‌گذارد. یافته‌های کیفی سه محور اصلی را آشکار ساخت: ایجاد انتظارات غیرواقعی از رابطه عاطفی، تضعیف مرزهای اجتماعی و خصوصی و تبدیل فضای مجازی به محیط جایگزین برای برآورده کردن نیازهای عاطفی. این پژوهش تأکید می‌کند که فضای مجازی نه‌تنها محیطی برای تعامل، بلکه عاملی تغییردهنده الگوهای اجتماعی و روانی در حوزه ازدواج و خانواده است.

/downloadfilepdf/14166